CARCOMA
Βασισμένο στη νουβέλα Σαράκι

της Λάιλα Μαρτίνεθ 

Gen 260

[…] Και τότε κοιμήθηκα,

κι όταν ξύπνησα είχα μια τρύπα στην κοιλιά μου,

δυο μικρές τρύπες στον αγκώνα μου,

μια τρυπούλα κάτω από τη γλώσσα μου […]

Λ.Μ.

Σε ένα σπίτι γεμάτο από σκιές, αγίους και λαϊκές δοξασίες, δύο ανώνυμες γυναίκες –μια γιαγιά και μια εγγονή– ζουν απομονωμένες, σαν να έχουν συγχωνευτεί με τους τοίχους που τις περιβάλλουν. Όταν η εξαφάνιση ενός παιδιού στρέφει επάνω τους το βλέμμα της κοινότητας και την αδιάκριτη προσοχή των ΜΜΕ, οι εξομολογήσεις τους μετατρέπονται σε ένα οικογενειακό παλίμψηστο σιωπής, ανδρικής βίας και ταξικής φθοράς.

Το CARCOMA κατάγεται από αυτό το σκοτεινό και βαθιά στοιχειωμένο σύμπαν, αποτελώντας ελεύθερη σκηνική μεταγραφή της νουβέλας Σαράκι της Ισπανίδας Λάιλα Μαρτίνεθ. Το έργο κυκλοφόρησε το 2021 από τον ανεξάρτητο, φεμινιστικό εκδοτικό οίκο Amor de Madre και γνώρισε ιδιαίτερη απήχηση, ενώ μεταφράστηκε σε περισσότερες από δεκαπέντε γλώσσες.

Στη σκηνική αυτή εκδοχή, το σπίτι μετατρέπεται σε ζωντανό αρχείο της βίας και η σκηνή σε τόπο διάβρωσης. Οι δύο αφηγήτριες μιλούν από έναν ενδιάμεσο τόπο και κινούνται ανάμεσα στην εξομολόγηση και την επινόηση, συνθέτοντας, μέσα από χρονικά άλματα και υπαινιγμούς, το ‘στοιχειωμένο’ χρονικό τους. Πλάι τους, ένας παράξενος χορός γυναικών –οι ίσκιοι που ξεπηδούν από τα σπλάχνα του σπιτιού– μια συλλογική μνήμη που δεν μπορεί να βρει ανάπαυση.

Η κινησιολογική τους γλώσσα, φθαρμένη και σπαραγματική, συγκροτείται από κοφτές ανάσες, διαβρωμένες μελωδίες, θραύσματα και αναγραμματισμούς της λέξης agujero (α-γου-χέ-ρο: τρυπούλα, άνοιγμα, ρωγμή), καθώς και από τους ήχους που παράγουν τα ίδια τους τα σώματα.

Κεντρικός άξονας της αφήγησης και φορέας νοήματος είναι η μουσική, που εκτελείται ζωντανά από μια κλασική κιθάρα –παιγμένη με ανορθόδοξους τρόπους που αλλοιώνουν τον ήχο της, όπως με δοξάρι ή μεταλλικά αντικείμενα– και από ένα παραδοσιακό κρουστό. Οι συνθέσεις, ανοιχτές και πειραματικές, διασταυρώνονται με τις ρυθμικές αναπνοές και το χαμηλό μουρμουρητό των ‘ίσκιων’, συγκροτώντας ένα ηχητικό τοπίο που άλλοτε αγκαλιάζει και άλλοτε σπάει τη δράση.

Η παράσταση εξερευνά πώς κληρονομείται το τραύμα, πώς η ταπείνωση, ο πόνος και η ντροπή εγγράφονται στο σώμα – που συγκρατεί και θυμάται πριν από τη γλώσσα. Στο CARCOMA, τα γεγονότα φθείρονται από το ποιητικό και το υπερβατικό. Εκεί όπου οι λέξεις εξαντλούνται και απομένουν μόνο οι αμέτρητες μικρές τρυπούλες στο δέρμα.

---

Το βιβλίο της Λάιλα Μαρτίνεθ, Σαράκι, κυκλοφόρησε στα ελληνικά το 2024 σε μετάφραση Ασπασίας Καμπύλη από τις εκδόσεις Carnívora.