ΠΥΓΟΛΑΜΠΙΔΕΣ – Μπαλαντέζες
Κύκλος ανοιχτών παρουσιάσεων και συζητήσεων με επιτελεστικό χαρακτήρα

ΠΕΙΡΑΙΩΣ 260

30 Ιουνίου & 14 Ιουλίου / ΧΩΡΟΣ Ε
8, 9, 26 & 27 Ιουλίου / ΧΩΡΟΣ Β
Πυγολαμπίδες

Επιμέλεια Δημήτρης Παπανικολάου

Σε συνεργασία με την Ισαβέλλα-Δήμητρα Καρούτη

Ο φετινός κύκλος διαλέξεων και συζητήσεων του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, που παρουσιάζεται στον χώρο της Πειραιώς 260, συστήνεται με τον τίτλο «Πυγολαμπίδες». Παίρνοντας έμπνευση από το γνωστό «Άρθρο των πυγολαμπίδων» του Πιερ Πάολο Παζολίνι, αλλά και το βιβλίο Η επιβίωση των πυγολαμπίδων του Ζωρζ Ντιντί Υμπερμάν, σκεφτόμαστε τις πυγολαμπίδες ως σύμβολο ανθεκτικότητας αλλά και διακινδύνευσης, περιβαλλοντικής ευθύνης και οικοκριτικού στοχασμού, σύμβολο όμως επίσης επαφής, κινητικότητας και αλλαγής οπτικής γωνίας. Οι «Πυγολαμπίδες» θα είναι, ως εκ τούτου, ένας κύκλος ανοιχτών παρουσιάσεων και συζητήσεων με επιτελεστικό χαρακτήρα, ένα ευέλικτο σχήμα δημόσιου λόγου που κινείται ανάμεσα στη διάλεξη, την περφόρμανς και τον συλλογικό στοχασμό. Μέσα από λογο-τελεστικές παρεμβάσεις (lecture-performances), ομιλήτ(ρι)ες με διαφορετικές ιδιότητες και εξειδικεύσεις ενεργοποιούν τον λόγο ως μορφή δράσης και έρευνας, προτείνοντας τρόπους να σκεφτούμε εκ νέου ζητήματα που διαπερνούν τον κοινωνικοπολιτικό και καλλιτεχνικό σύγχρονο ορίζοντα. Συζητάμε για την πολιτική και καλλιτεχνική διερεύνηση, την έμφυλη διάσταση της έκφρασης, τη μνήμη της παράστασης, τον εγκλεισμό, την επιμονή και την επιβίωση, την πολιτειότητα και τη συμμετοχή. Οι «Πυγολαμπίδες» συνιστούν έτσι έναν κύκλο παρουσιάσεων αλλιώς: μικρές εστίες σκέψης και ανταλλαγής που επιδιώκουν να προκαλέσουν διάλογο και να ανοίξουν πολλαπλές αναγνώσεις της πραγματικότητας.

Σε αυτό το ευέλικτο σχήμα παρουσίασης, η θεωρητική ανάπτυξη ιδεών, ο άμεσος διάλογος με το κοινό και οι παραστατικές τέχνες συνυπάρχουν και αλληλοτροφοδοτούνται, επιτρέποντας παράλληλα κλεφτές ματιές στη σκέψη και την πρακτική των προσκεκλημένων. Μέσα από την έκθεση της καλλιτεχνικής ή / και ερευνητικής διαδικασίας σε εξέλιξη, οι συναντήσεις αυτές ανοίγουν στο κοινό ένα παράθυρο στον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται μια ιδέα, ένα καλλιτεχνικό έργο ή ένα ερευνητικό ερώτημα, μετατρέποντας την παρουσίαση σε πεδίο κοινής αναζήτησης.

---

ΠΕΙΡΑΙΩΣ 260 – ΧΩΡΟΣ Β
26 Ιουλίου / 21.00
Δημήτρης Παπανικολάου κ.ά.
Μπαλαντέζες
Για το πώς συνδέονται αλληγορία, πολιτειότητα και επιμονή

«Αυτό που εξαφανίζεται, μέσα στο ανελέητο φως της εξουσίας, δεν είναι παρά το αμυδρό φως, η αχτίδα, το λαμπύρισμα, της αντι-εξουσίας», γράφει ο Ζωρζ Ντιντί-Ουμπερμάν στο δοκίμιό του Επιβίωση των πυγολαμπίδων, ως απάντηση σ’ ένα από τα τελευταία πολιτικά κείμενα του Πιερ Πάολο Παζολίνι, το θρυλικό «Το κενό της εξουσίας στην Ιταλία σήμερα» ή, όπως έμεινε γνωστό, «Το άρθρο των πυγολαμπίδων».

Για τον απαισιόδοξο Παζολίνι, το ότι δεν βλέπουμε πια πυγολαμπίδες μάς δείχνει πόσο έχει διαταραχθεί η σχέση μας με τα όρια και τους ρυθμούς του φυσικού περιβάλλοντος. Την ίδια στιγμή όμως, σε ένα επίπεδο μεταφορικό, μάς θυμίζει πόσο έχει διαταραχθεί η σχέση της πολιτικής με την κοινότητα και την πολυφωνία, και πώς έχει εξαπλωθεί, σαν επικράτεια κολλώδης, ένας μετασχηματισμένος, κανονικοποιημένος φασισμός. Οι πυγολαμπίδες είναι άρα, εξηγεί ο Ουμπερμάν, οι μικρές αντιστάσεις, οι μειονοτικές και ελάσσονες φωνές, οι μικρές λάμψεις που μπορεί να εξαφανίζονται από τους μεγάλους προβολείς, αλλά ενδεχομένως να ανακαλυφθούν αργότερα, στο ιστορικό αρχείο, και να μιλήσουν σ’ ένα διαφορετικό μέλλον. Η ολοκληρωτική εξαφάνισή τους θα σήμαινε μια νίκη βαθιά, υπόγεια, του φασισμού. Η επιβίωσή τους, από την άλλη, παραμένει μιας μορφής ελπίδα. Αρκεί να μπορούσαμε να βρούμε τους τρόπους να την εξασφαλίσουμε.

Γιατί είναι σημαντική αυτή η αλληγορία; Πώς φτιάχνουμε σήμερα καινούριες εκδοχές του πολιτικού που να περιέχουν (και να ανανεώνονται από) διαφορετικές και μειονοτικές φωνές; Πόσο το παρελθόν, σαν μια σειρά μικρών λάμψεων, μπορεί να ξαναανακαλυφθεί στο παρόν και να διαμορφώσει νέες γραμματικές συμμετοχής για το μέλλον; Πόση προσπάθεια, πόση επιμονή χρειάζεται για να ξαναδούμε πυγολαμπίδες μέσα στη νύχτα; Γιατί μας ελκύει τόσο πολύ η δύναμη αυτής της εικόνας;

«Σε όλη την Ελλάδα μπαλαντέζες» λέει ένα πρόσφατο τραγούδι με τον τίτλο «Πυγολαμπίδες» – ένα τραγούδι συλλογικό, μιας νέας γενιάς τραγουδοποιών, που εκφράζει ταυτόχρονα κάτι από την παλιά απελπισία του Παζολίνι και μια περίεργη εμπιστοσύνη στις μικροπολιτικές της αντίστασης και στις επίμονες στρατηγικές του χειροτεχνικά συλλογικού. «Ορφανέψαμε και βάλαμε το δάχτυλο στην πρίζα / και άναψε ο χάρτης με πινέζες / σε όλη την Ελλάδα μπαλαντέζες». Αν ο Παζολίνι και ο Ουμπερμάν είναι το σημείο εκκίνησης αυτής της αναζήτησης, το συγκεκριμένο τραγούδι τής δίνει το επόμενο βήμα.

Μια διάλεξη που, με τη συνδρομή φίλων, επιχειρεί ένα ανοίκειο, επιτελεστικό μοντάζ, κι έτσι συνδέει, με μπαλαντέζες, την αλληγορία των πυγολαμπίδων με την αντιφασιστική εγρήγορση, τον αρχειακό ενεστώτα με το ντραγκ, τον Ντιντί-Ουμπερμάν με τον Pan Pan, τον Καβάφη και τον Παζολίνι με τον Καραγκιόζη του Σπύρου Αγγελόπουλου.

Παρουσίαση Δημήτρης Παπανικολάου κ.ά.

Σκιές, φιγούρες Σπύρος Αγγελόπουλος

Σκίτσο Οι Αρχιτέκτονες της Φάλαινας/ A Whale’s Architects

---

Είσοδος ελεύθερη

Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας έως την κάλυψη των διαθέσιμων θέσεων.