Το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου πραγματοποίησε στην Επίδαυρο, τόπο ταυτισμένο με το αρχαίο δράμα, τον θερινό κύκλο εργαστηρίων καλλιτεχνικής έρευνας για την αττική τραγωδία και κωμωδία υπό την καθοδήγηση καταξιωμένων καλλιτεχνών. Τα εργαστήρια υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος Πάροδος ΕΠΙΔΑΥΡΟΣ – Τα Μαθήματα την περίοδο 15 – 30 Ιουλίου 2026.
Η φετινή διοργάνωση πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά εξ ολοκλήρου στην Επίδαυρο, στο νέο κτήριο της Στέγης Πολιτισμού Λυγουριού «Παναγής Καββαδίας» καθώς και στο πνευματικό κέντρο του Αγίου Βασιλείου και στους περίβολους των ναών Αγίου Αθανασίου και Αγίας Μαρίνας. Το φετινό πρόγραμμα συγκέντρωσε ένα σημαντικό αριθμό εισηγητών και συμμετεχόντων, ενώ η εγκατάστασή του στον δεδομένο τόπο ενίσχυσε τον βασικό του προσανατολισμό: τη σύνδεση της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης με τον τόπο, την ιστορία και τη σύγχρονη κοινότητα.
Τα εργαστήρια εστίασαν πρωτίστως στο θέμα Χορός / Χορικότητα, προσεγγίζοντας τον Χορό –κρίσιμο συντελεστή της αρχαίας ελληνικής δραματουργίας– μέσα από τη μελέτη του λόγου, της φωνής και της κίνησης, όπως και μέσα από τη σύγχρονη έννοια της Χορικότητας.
Στόχος των εργαστηρίων ήταν η in situ εμβάθυνση στο πολύτιμο κοίτασμα του αρχαίου δράματος σε αλληλεπίδραση με το αργολικό τοπίο και την κοινότητα – μαθήματα στην Επίδαυρο με την Επίδαυρο, για νέους καλλιτέχνες και καλλιτέχνιδες που κλήθηκαν να μοιραστούν μια ξεχωριστή εμπειρία σε έναν τόπο-παλίμψηστο που φέρει διαδοχικές επιστρώσεις από αρχαίες και σύγχρονες μνήμες.
Ο θερινός κύκλος εργαστηρίων αναπτύχθηκε σε δύο (2) διακριτές κατευθύνσεις (Εργαστήριο Α’ και Εργαστήριο Β’) με ξεχωριστούς εισηγητές, ενώ το εργαστήριο κίνησης και τα masterclasses λειτούργησαν ως αφορμές ενιαίας εμπειρίας για τους συμμετέχοντες. Συνολικά συμπληρώθηκαν περισσότερες από εκατόν είκοσι (120) ώρες μαθημάτων, εργαστηρίων και κοινών δράσεων υπό την καθοδήγηση δεκαπέντε (15) εισηγητών και εισηγητριών, που απευθύνθηκαν σε τριάντα τέσσερις (34) καλλιτέχνες και καλλιτέχνιδες, οι οποίοι/ες επιλέχθηκαν έπειτα από διαδικασία Ανοιχτής Πρόσκλησης τον προηγούμενο Μάιο. Το διήμερο masterclass παρακολούθησαν επιπλέον τέσσερις (4) φοιτητές του Τμήματος Παραστατικών Τεχνών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου ενώ συμμετείχαν σε κοινή δράση πολλά μέλη και φορείς της τοπικής κοινωνίας.
Οι εισηγητές/εισηγήτριες των εργαστηρίων με αλφαβητική σειρά ήταν οι: Θοδωρής Αμπαζής, Mario Banushi, Κωνσταντίνος Θωμαΐδης, Δημήτρης Καμαρωτός, Τάσος Καραχάλιος, Δάφνις Κόκκινος, Ιωάννης Κωνσταντάκος, Ευριπίδης Λασκαρίδης, Κωνσταντίνος Ντέλλας και Δήμητρα Τρυπάνη. Συμμετείχε η Σαβίνα Γιαννάτου.
Αντίστοιχα, των masterclasses ήταν οι: Stefanie Carp, Αλέξανδρος Ευκλείδης, Κωνσταντίνος Θωμαΐδης, Φάνης Κατέχος, Donald Kitt και Ιωάννης Κωνσταντάκος.
Την επιμέλεια και την επιστημονική ευθύνη είχε η Δηώ Καγγελάρη, τον συντονισμό και την συνεπιμέλεια η Ισαβέλλα-Δήμητρα Καρούτη και τη γενική εποπτεία ο Μιχαήλ Μαρμαρινός.
Για την υλοποίηση της Παρόδου ΕΠΙΔΑΥΡΟΣ – Τα Μαθήματα, καθοριστική υπήρξε η συμβολή των τοπικών φορέων, κυρίως αυτή των κοινοτήτων Λυγουριού και Αρχαίας Επιδαύρου και συνολικά του Δήμου Επιδαύρου που υποστήριξαν πολύπλευρα το συνολικό πρόγραμμα, αλλά και των ομάδων και συλλογικοτήτων που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα της διοργάνωσης σε δημόσιες δράσεις, μεταξύ των οποίων ο Προοδευτικός Σύλλογος Λυγουριού «Ο Καββαδίας», ο Πολιτιστικός Σύλλογος Αρχαίας Επιδαύρου, ο Σύλλογος Αλιέων Επιδαύρου και η Φιλοζωική Ομάδα Αρτάμιτι.
Η διοργάνωση της Παρόδου ΕΠΙΔΑΥΡΟΣ – Τα Μαθήματα έθεσε τις βάσεις ενός ανανεωμένου ετήσιου θεσμού του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, αφιερωμένου στην καλλιτεχνική έρευνα, τη συνάντηση διαφορετικών δημιουργικών πρακτικών και τη ζωντανή σύνδεση του αρχαίου δράματος με τον τόπο όπου αυτό γεννήθηκε. Μέσα από τη συνεργασία καλλιτεχνών, ερευνητών και της τοπικής κοινωνίας, το εκπαιδευτικό πρόγραμμα του Φεστιβάλ φιλοδοξεί να εξελιχθεί σε έναν σταθερό χώρο ανταλλαγής γνώσης και καλλιτεχνικού πειραματισμού με διεθνή προοπτική.
Η Πάροδος ΕΠΙΔΑΥΡΟΣ – ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ σε αριθμούς:
- 1 κοινός επιμελητικός άξονας: Χορός / Χορικότητα
- 1 τόπος αναφοράς: η Επίδαυρος, ως ζωντανό πεδίο καλλιτεχνικής έρευνας και συνάντησης
- 15 μέρες καλλιτεχνικής έρευνας, εκπαίδευσης και συνδημιουργίας
- 15 διακεκριμένες προσωπικότητες –εισηγητές και εισηγήτριες– από διαφορετικά καλλιτεχνικά και επιστημονικά πεδία
- 2 εργαστηριακές κατευθύνσεις
- 4 masterclasses
- 120 (και πλέον) ώρες εργαστηρίων, masterclasses και κοινών δράσεων
- 34 καλλιτέχνες και καλλιτέχνιδες από όλη την Ελλάδα, από 23 έως 47 ετών (επιλέχθηκαν ανάμεσα σε 96 υποψηφιότητες)
- 4 συμμετοχές ανταποδοτικής υποτροφίας για φοιτητές και φοιτήτριες του Τμήματος Παραστατικών Τεχνών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου
- Δημόσιες δράσεις σε διάλογο με την τοπική κοινωνία
- Δεκάδες κάτοικοι, τοπικοί φορείς και συλλογικότητες συμμετείχαν στις δημόσιες δράσεις και συνέβαλαν ενεργά στη σύνδεση του προγράμματος με την κοινότητα
- 5 διαφορετικοί χώροι σε Λυγουριό και Αρχαία Επίδαυρο
Η Πάροδος ΕΠΙΔΑΥΡΟΣ – ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ μέσα από τα λόγια συμμετεχόντων:
«Οι εικόνες και οι στιγμές αυτές δεν περιγράφονται με λέξεις» Μαντώ
«Η εμπειρία ήταν τόσο πυκνή και οι ματιές πάνω στο ίδιο αντικείμενο – αυτό του αρχαίου δράματος. Ήταν συναρπαστικό!» Άννα
«Ήταν ένα δεκαπενθήμερο trance που δεν θα ξεχάσω ποτέ μου. Ανυπομονώ από φέτος να ξανάρθω του χρόνου» Γιώργος
«Η εμπειρία μου στο πρόγραμμα Πάροδος – Επίδαυρος μου φέρνει την εικόνα ενός μίνι εντατικού σχολείου καλλιτεχνικών ανακαλύψεων» Θάνος
«Νιώθω ευγνωμοσύνη για το ότι με έκανε να νιώσω εμπιστοσύνη στον εαυτό μου και στον καλλιτέχνη δημιουργό που είμαι» Ανώνυμος
Όταν η Πάροδος ΕΠΙΔΑΥΡΟΣ – Τα Μαθήματα συνάντησε κατοίκους και φορείς της Επιδαύρου!
Ένας από τους βασικούς στόχους της Παρόδου ΕΠΙΔΑΥΡΟΣ – Τα Μαθήματα ήταν να δημιουργήσει ένα ζωντανό πεδίο συνάντησης ανάμεσα στην καλλιτεχνική έρευνα, τον τόπο και τους ανθρώπους του. Η Επίδαυρος δεν λειτούργησε μόνο ως τόπος φιλοξενίας των εργαστηρίων, αλλά ως ενεργός συνομιλητής της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
Στο πλαίσιο του εργαστηρίου Επίδαυρος – Μνήμες, με εισηγητή τον Δάφνι Κόκκινο σε συνεργασία με τον Κωνσταντίνο Ντέλλα, πραγματοποιήθηκε ανοιχτή συνάντηση με κατοίκους της ευρύτερης περιοχής, οι οποίοι μοιράστηκαν προσωπικές αφηγήσεις, βιώματα και μνήμες της Επιδαύρου. Η ανταλλαγή αυτή αποτέλεσε μέρος της ερευνητικής διαδικασίας του εργαστηρίου, αναδεικνύοντας την τοπική γνώση ως πολύτιμο δημιουργικό υλικό.
Την Πέμπτη 29 Ιουλίου, το απόγευμα, και ως μέρος του διήμερου masterclass των Donald Kitt και Φάνη Κατέχου, πραγματοποιήθηκε μια δημόσια Συνάντηση των Μαθημάτων με κατοίκους και συλλόγους της περιοχής, που εξελίχθηκε σε μια ανοιχτή περιπατητική δράση –μια ‘παρέλαση’– στην παραλία της Αρχαίας Επιδαύρου. Από το Μικρό Θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου μέχρι τον Ναό του Αγίου Νικολάου και το λιμανάκι, κάτοικοι και συλλογικότητες ξεδίπλωσαν τον πλούτο των καθημερινών δραστηριοτήτων τους αλλά και των παραδόσεών τους.
Η Συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τη διδάσκουσα και ερευνήτρια θεάτρου Χριστίνα Ζώνιου (Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου).
Αναλυτική παρουσίαση των εργαστηρίων ανά κατεύθυνση και εισηγητή/εισηγήτρια:
Εργαστήριο Α’
Χορείαι
Mario Banushi
16 – 20 & 24 – 30 Ιουλίου 2026
Με τη συμμετοχή της Σαβίνας Γιαννάτου στις 27 – 28 Ιουλίου 2026
Στο εργαστήριο Χορείαι, η έννοια του Χορού προσεγγίστηκε όχι ως αναπαράσταση μιας αρχαίας μορφής αλλά ως ζωντανή τελετουργική εμπειρία του σώματος: ένας Χορός που δεν μιλά απαραίτητα με λέξεις, αλλά με σιωπές και σώματα που δρουν μαζί.
Μαζί με τον Mario Banushi, δίδαξε για δύο ημέρες η Σαβίνα Γιαννάτου, δουλεύοντας πάνω στον φωνητικό αυτοσχεδιασμό και εξερευνώντας τον τρόπο με τον οποίο η φωνή μπορεί να ακολουθήσει, να διαταράξει ή να επεκτείνει την κίνηση και τη συλλογική εμπειρία του Χορού.
Μουσική Υποκριτική και Αρχαίο Δράμα
Δημήτρης Καμαρωτός
16 – 30 Ιουλίου 2026
Το εργαστήριο διερεύνησε την υποκριτική πράξη ως μορφή μουσικής ερμηνείας, προσεγγίζοντας την τέχνη της υποκριτικής ως μια ολιστική «σκηνική παρτιτούρα». Μέσα από ασκήσεις ρυθμού, φωνής, αναπνοής, κίνησης και συλλογικής δράσης εργάστηκαν πάνω στη σχέση λόγου, μουσικότητας και σκηνικής σύνθεσης, με εκκίνηση το αρχαίο δράμα και ιδιαίτερα τη λειτουργία του Χορού ως συλλογικού εκτελεστικού σώματος.
Η μη λεκτική ενδοεπικοινωνία της ομάδας και η εκγύμναση των εργαλείων
Κωνσταντίνος Ντέλλας
21 – 23 Ιουλίου 2026
Το εργαστήριο επικεντρώθηκε στον επαναπροσδιορισμό της ατομικής κλίμακας μέσα από τον συλλογικό χωροχρόνο, διερευνώντας τη μετάβαση από το τακτοποιημένο αστικό πέλμα στο ακατέργαστο έδαφος της υπαίθρου. Μέσα από την ενδυνάμωση της έννοιας του ‘ανάμεσα’, οι συμμετέχοντες εξερεύνησαν τη μη λεκτική ενδοεπικοινωνία του συνόλου και την αλληλεπίδρασή του με τη διαρκώς μεταβαλλόμενη σκηνογραφία της φύσης.
Εργαστήριο Β΄
Αρχαίο Δράμα… ένα Δράμα: Από το μυθικό & το τερατώδες στο ανθρώπινο & το γελοίο
Ευριπίδης Λασκαρίδης
16 – 20 Ιουλίου 2026
Το αρχαίο δράμα προσεγγίστηκε μέσα από τις έννοιες της μεταμόρφωσης, του γελοίου, της συλλογικής λειτουργίας σώματος και φωνής, δίνοντας έμφαση στις απαιτήσεις μιας σκηνικής πράξης που προορίζεται για ανοιχτό θεατρικό χώρο. Το εργαστήριο διερεύνησε μορφές που κινούνται ανάμεσα στην τραγωδία και την κωμωδία, το ανθρώπινο και το τερατώδες, το ποιητικό και το γκροτέσκο, εστιάζοντας στη συλλογική παρουσία και τη δυναμική της ομάδας, στη φωνή, τον λόγο και τον λεκτικό αυτοσχεδιασμό, καθώς και στη σωματική ένταση και τη μεταμόρφωση.
Με τον Ευριπίδη Λασκαρίδη συνεργάστηκε ο καθηγητής αρχαίας ελληνικής φιλολογίας Ιωάννης Κωνσταντάκος.
Επίδαυρος – Μνήμες
Δάφνις Κόκκινος
22 – 30 Ιουλίου 2026
Σε συνεργασία με τον Κωνσταντίνο Ντέλλα στις 24 – 30 Ιουλίου 2026
Το εργαστήριο εστίασε στη μνήμη – την προσωπική και την ξένη. Σε έναν τόπο με συσσωρευμένη μνήμη όπως η Επίδαυρος, έναν τόπο γεμάτο φωνές, σώματα, ιδρώτα, φόβο, επιθυμία, οι συμμετέχοντες ήρθαν σε επαφή με κατοίκους της περιοχής, καταγράφοντας προσωπικές αφηγήσεις, εμπειρίες και όνειρα, ύπνου και ξύπνιου! Άκουσαν ιστορίες που δεν γράφτηκαν ποτέ. Όνειρα που δεν ειπώθηκαν. Αναμνήσεις που ίσως δεν ανήκουν πια σε κανέναν. Μαζί με την προσωπική και την ‘ξένη μνήμη’, προσπάθησαν να ‘μιλήσουν’ και να απαντήσουν: τι έχει τελικά δικαίωμα στη μνήμη;
Η ενσώματη φωνή ως τόπος συνάντησης
Κωνσταντίνος Θωμαΐδης
16 – 20 Ιουλίου 2026
From Ear to Body: Μέθοδος Ακουστικής Επανεκκίνησης
Δήμητρα Τρυπάνη
21 – 25 Ιουλίου 2026
Η μέθοδος ακουστικής επανεκκίνησης “From Ear to Body” προτάσσει έναν διαφορετικό τρόπο προσέγγισης της μουσικής εκπαίδευσης και δημιουργίας. Στη βάση όλων βρίσκεται ο χορικός ήχος, λόγος και ρυθμός.
Το εργαστήριο σύστησε στους συμμετέχοντες νέους τρόπους δημιουργικής ενσωμάτωσης του ήχου και του ρυθμού σε διαθεματικές εκπαιδευτικές, κοινωνικές ή/και καλλιτεχνικές δράσεις, ενώ ο διαδραστικός χαρακτήρας και η βιωματική του διάσταση κατέστησαν καλύτερα κατανοητή τη λειτουργία της μεθόδου.
Η Δράση του Ήχου: Μουσική Δραματουργία & Σκηνική Σύνθεση
Θοδωρής Αμπαζής
26 – 30 Ιουλίου 2026
Το εργαστήριο υλοποιήθηκε σε δύο ενότητες. Η πρώτη έθεσε το θεωρητικό πλαίσιο και τη μεθοδολογική προσέγγιση, με τους συμμετέχοντες να εξερευνούν πώς ο ήχος και η μουσική αποτελούν δομικά στοιχεία της θεατρικής πράξης. Η δεύτερη ενότητα περιλάμβανε την πρακτική εφαρμογή των παραπάνω, εστιάζοντας στην ενεργοποίηση του σώματος, της φωνής και της ομαδικότητας, δημιουργία εικόνων, ασκήσεις λόγου και ανάλυσης, δημιουργία ηχητικών γεγονότων και χορική αφήγηση.
Εργαστήριο Α’ & Β’
Το θεατρικό σώμα σε ετοιμότητα
Τάσος Καραχάλιος
19 – 27 Ιουλίου 2026
Στόχος του εργαστηρίου ήταν η μελέτη πρακτικών, ασκήσεων και τεχνικών ώστε το θεατρικό σώμα να μπορεί να τίθεται σε ετοιμότητα και διάθεση να υπηρετήσει κάθε δραματουργία. Οι συμμετέχοντες ήρθαν σε επαφή με το σώμα τους και τις δυνατότητές του και ασχολήθηκαν επίσης με την εκγύμναση και εξάσκηση των σωματικών ικανοτήτων τους και πώς αυτές μπορούν να προσαρμοστούν ανάλογα με τις συνθήκες, τους χώρους, τις σχέσεις και τις υπάρχουσες εντάσεις.
Masterclasses
Masterclass 1
Μύθος και Αρχαίο Δράμα: Κοσμολογία, πολιτική, φαντασία
Ιωάννης Κωνσταντάκος
16 Ιουλίου 2026
Masterclass 2
Δραματουργία
Stefanie Carp
17 Ιουλίου 2026
Masterclass 3
Κασσάνδρα, των Σέρχιο Μπλάκο/Πάβλο Ορτίζ
Αλέξανδρος Ευκλείδης και
Μύθος, σύγχρονες μουσικές παραστάσεις και η τρανς φωνή
Κωνσταντίνος Θωμαΐδης
21 Ιουλίου 2026
Masterclass 4
Achilles Katharsis: Από το Μύθο στην Τελετουργία του Σώματος
Donald Kitt (Nido Lab), Φάνης Κατέχος (Fabrica Athens Multi-active Art Group)
28 & 29 Ιουλίου 2026
Δημόσιες δράσεις
Παρασκευή 24 Ιουλίου 2026
Οι κάτοικοι (με αλφαβητική σειρά):
Ελένη Δημ. Αισώπου, Δέσποινα Στ. Γκάτζιου, Θάνος Γκάτζιος, Βαγγέλης Καίκας (Πόρος), Αμαλία Φιλ. Καλαματιανού, Κώστας Φιλ. Καλαματιανός, Δημήτρης Χρ. Μελάς (Μπόρης), Βασίλης Γ. Μπιμπής, Σωκράτης Ξυπολιάς, Βασίλης Δημ. Σταματόπουλος, Γιώργος Νικ. Σταματόπουλος, Μαρία Γεωργ. Σταματοπούλου και Ζόραν Τρεντσόβσκι
Παρευρέθησαν επιπλέον ο Πρόεδρος της τοπικής κοινότητας Λυγουριού Ίωνας Ξυπολιάς και ο Δήμαρχος Επιδαύρου Τάσος Χρόνης, καθώς και η διδάσκουσα και ερευνήτρια θεάτρου Χριστίνα Ζώνιου (Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου).
Πέμπτη 29 Ιουλίου 2026
Οι κάτοικοι (με αλφαβητική σειρά):
Νάντια Βλαχοκυριάκου (θεατρικό μονόπρακτο), Κώστας Γεώργας (μουσικός), Δέσποινα Γκάτζιου (κέρασμα παραδοσιακής τραχανόπιτας), Δημήτρης Γκίνης (χορευτής), Steve και Rosie Harvey, Ιωάννα Κούνα (Φιλοζωική Ομάδα Αρτάμιτι), Λεωνίδας Μάντζαρης (χορευτής), Αποστόλης Μπαμπαΐτης (ψαράς της Επιδαύρου), Έφη Παππά (παρουσίαση της τέχνης του αργαλειού), Ελένη Πουλάκη (Φιλοζωική Ομάδα Αρτάμιτι), Βαγγελίτσα Σμυρλή (μουσικός), Καλλιόπη Στάικου (παραδοσιακό τραγούδι), Αφροδίτη Χατζηαβρανόγλου (θεατρικό μονόπρακτο)
Πολλοί ακόμα κάτοικοι άνοιξαν τα σπίτια τους και τις αυλές τους και αφιέρωσαν τον χρόνο τους εν μέσω τουριστικής περιόδου για να υλοποιηθεί αυτή η Συνάντηση.
Οι τοπικοί φορείς:
Πολιτιστικός Σύλλογος Αρχαίας Επιδαύρου, Προοδευτικός Σύλλογος Λυγουριού «Ο Καββαδίας», Σύλλογος Αλιέων Επιδαύρου, Φιλοζωική Ομάδα Αρτάμιτι
Επιμελήτρια – Επιστημονική υπεύθυνη Δηώ Καγγελάρη
Συντονίστρια – Συνεπιμελήτρια Ισαβέλλα-Δήμητρα Καρούτη
Γενική εποπτεία Mιχαήλ Μαρμαρινός
Εκτέλεση παραγωγής POLYPLANITY Productions / Bίκυ Στρατάκη & Νίκος Χαραλαμπίδης
Βοηθός Εκτέλεσης Παραγωγής Τίμοθυ Λασκαράτος
Βοηθοί Εισηγητών Ερμιόνη Γκαρραμόνε, Δημήτρης Κυπραίος
Το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου αφιέρωσε τον κύκλο ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ στην επέτειο 90 χρόνων από τη γέννηση του δημιουργού του ΟDIN Teatret Eugenio Barba.
Τα Μαθήματα εντάσσονται στο δια-καλλιτεχνικό, ερευνητικό πρόγραμμα ΠΑΡΟΔΟΣ –επιχορηγούμενη δράση του «Διεθνούς Δικτύου Αρχαίου Δράματος» του ΥΠΠΟ
Με την Υποστήριξη του Δήμου Επιδαύρου.
Ιδιαίτερες ευχαριστίες στον δήμαρχο Επιδαύρου κο Τάσο Χρόνη, τον πρόεδρο της τοπικής κοινότητας Λυγουριού κο Ίωνα Ξυπολιά, την κα Αφροδίτη Χατζηαβρανόγλου και τον κο Δημήτρη Γκίνη για την υποστήριξή τους.
