Άντολφ Σαπίρο

Η φήμη του Σαπίρο οφείλεται κατά πολύ στην εργασία που έχει κάνει πάνω στον Τσέχοφ, στα έργα του οποίου επιστρέφει κατά διαστήματα, επιδιώκοντας την κατά το δυνατόν διεξοδικότερη ανάλυσή τους. Η δουλειά του βασίζεται στη μέθοδο Στανισλάφσκι, καθώς και σε περαιτέρω πειραματισμούς του Μπρεχτ και άλλων αναμορφωτών του θεάτρου. Ανάμεσα στις πλέον επιτυχημένες παραστάσεις του συγκαταλέγονται: Πέερ Γκυντ του Ίψεν, Ο πρίγκιπας του Χόμπουργκ του Κλάιστ, Οι τελευταίοι του Γκόρκι, σειρά έργων του Αλεξέι Αρμπούζοφ, Μολιέρος του Μπουλγκάκοφ, Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ του Άλμπυ, Τρόμος και αθλιότητα του Γ΄ Ράιχ του Μπρεχτ, και Δημοκρατία! του Μπρόντσκι.

Ο Σαπίρο έχει εργαστεί ευρέως στο εξωτερικό. Οι παραστάσεις του έχουν ταξιδέψει σε πολλές χώρες (Ιταλία, πρώην Γιουγκοσλαβία, Καναδά, Η.Π.Α., Γερμανία, Κολομβία, Βενεζουέλα, Φινλανδία, κ.ά.). Έχει σκηνοθετήσει στη Μόσχα (Θέατρο Τέχνης, Vakhtangov, Et Cetera, Maly κ.ά.), την Αγία Πετρούπολη (Tovstonogov Bolshoi), το Ταλίν (Εθνικό Θέατρο, Norsooteater, Linnateater), το Μοντεβιδέο (Comedia Nacional), την Τιφλίδα, το Μινσκ, το Καράκας (Ateneο de Caracas), το Τελ Αβίβ (Gesher Theatre, Yiddishpiel), τη Βαρσοβία (Ochota Theatre), την Αθήνα κ.α. Οι τελευταίες του παραγωγές στη Μόσχα περιλαμβάνουν την όπερα Λουτσία ντε Λαμερμούρ του Ντονιτσέττι στο Ακαδημαϊκό Μουσικό Θέατρο Στανισλάφσκι και Νεμίροβιτς-Νταντσένκο (βραβείο Golden Mask) και την οπερέτα Εύθυμη χήρα του Λέχαρ στο Θέατρο Μπαλέτου και Όπερας Στανισλάφσκι.

Ως ειδήμων δάσκαλος (master teacher) ο Σαπίρο συνεργάζεται με το Ινστιτούτο Ανώτερων Θεατρικών Σπουδών του Αμερικανικού Θεάτρου Ρεπερτορίου (Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ) και με τη Σχολή Θεάτρου και Χορού του Πανεπιστημίου του Βορείου Ιλλινόι, ενώ είναι λέκτορας στο Θερινό Σχολείο Στανισλάφσκι στη Βοστώνη – Πρόγραμμα Χάρβαρντ. Συνεργάζεται επίσης με την Ανώτατη Εθνική Σχολή Τεχνών και Τεχνικών Θεάτρου (ENSATT) της Λυόν, όπου διδάσκει σκηνοθεσία και υποκριτική. Συγκαταλεγόταν στους διευθυντές εργαστηρίων της Methodika στη Βενετία, διηύθηνε εργαστήριο στο Εθνικό Θέατρο στο Μόναχο, ενώ έχει διδάξει επίσης στην Ιταλία, την Πολωνία, την Κολομβία και άλλες χώρες.

Γενιές σπουδαστών και σπουδαστριών φοίτησαν υπό την καθοδήγησή του στο Ωδείο της Ρίγας, και πολλοί από αυτούς αναδείχθηκαν κατόπιν στο θέατρο και τον κινηματογράφο. Έχει διοργανώσει και στο δικό του θέατρο εργαστήρια, που τα παρακολούθησαν σκηνοθέτες και σκηνογράφοι από όλον τον κόσμο. Έχει αναγορευθεί επίτιμος διδάκτωρ της Θεατρικής Ακαδημίας του Ταλίν, όπου παραδίδει μαθήματα πρακτικής δύο φορές τον χρόνο, ενώ το 2011 έλαβε τον ίδιο τίτλο από τη Θεατρική Ακαδημία της Σαγκάης.

Ο Σαπίρο έχει αποκομίσει πολλές βραβεύσεις τόσο στη Λετονία όσο και στο εξωτερικό, μεταξύ των οποίων και το διεθνές βραβείο Στανισλάφκσι 2006. Το 2003 έλαβε τιμητική διάκριση (Τάγμα του Σταυρού της Terra Mariana) για τη συνεισφορά του στην ανάπτυξη του πολιτισμού της Εσθονίας, το 2011 αντίστοιχη από τη Λετονία, καθώς και μία ακόμη ανώτερη διάκριση από τη Ρωσία.

Αρθρογραφεί τακτικά σε εφημερίδες και θεατρικά έντυπα, και έχει συγγράψει δύο βιβλία, το Entr’acte και το βραβευμένο Όταν πέφτει η αυλαία, με κεντρικά θέματα την υποκριτική και τη σκηνοθεσία.

Εργαστήριο

«Αρχαίο δράμα: από το κείμενο στη σκηνή»

Το εργαστήριο αποτελείται από το θεωρητικό και το πρακτικό μέρος.

Το θεωρητικό μέρος είναι αφιερωμένο στην ανάλυση αρχαίων κειμένων, στην διερεύνηση της πολιτικής κατάστασης, της ανάπτυξης του θεάτρου, της φιλοσοφικής σκέψης που προκάλεσε την εμφάνιση μοναδικών έργων. Στο πως όλα αυτά βρήκαν εφαρμογή στις ιδιαιτερότητες της αρχαίας δραματουργίας, καθώς και σε εκείνο το σκηνικό σχήμα που μπήκε στην ιστορία με τον τίτλο «Tο θέατρο της Αρχαίας Ελλάδας». Ως κύριο υλικό εργασίας έχει επιλεγεί η «Αντιγόνη» του Σοφοκλή. Πάνω στο παράδειγμα της δομής και του κειμένου του έργου θα εξεταστούν οι πιθανοί τρόποι της ενσάρκωσης του κειμένου στη σκηνή με τη χρήση της εμπειρίας του σύγχρονου θεάτρου. Ο στόχος είναι η ανακάλυψη της επικαιρότητας των προβλημάτων που απασχολούσαν τον Σοφοκλή και η σχέση τους με εκείνα που αντιμετωπίζει ο κόσμος σήμερα.

Το δεύτερο μέρος του σεμιναρίου αποτελείται από ασκήσεις υποκριτικής, αφιερωμένες στα προβλήματα « Ο Ηθοποιός και ο χώρος», « Ο Ηθοποιός και ο λόγος», «Ο Ηθοποιός και ο χαρακτήρας», ως κύρια στοιχεία της υποκριτικής τόσο στο αρχαίο, όσο και στο σύγχρονο θέατρο. Κύριος στόχος όμως είναι οι πρόβες σκηνών από την «Αντιγόνη», ώστε να γίνει η διασύνδεση του πρακτικού με το θεωρητικό μέρος.