Δύο παραγωγές του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, οι Ιαχές των Χρήστου Στέργιογλου και Αλέξανδρου Δράκου Κτιστάκη, και η Taverna Miresia – Mario, Bella, Anastasia του Mario Banushi, φιλοξενήθηκαν στην Biennale di Venezia Teatro 2026, έναν από τους σημαντικότερους διεθνείς θεσμούς σύγχρονου θεάτρου, που ιδρύθηκε το 1934 ως μέρος της Biennale της Βενετίας, η ιστορία της οποίας ξεκινά το 1895.
Η διοργάνωση του 2026, με τίτλο Alter Native και καλλιτεχνικό διευθυντή τον Willem Dafoe, καλωσορίζει στη σκηνή της Biennale di Venezia Teatro έργα και ιδέες που αναπτύσσονται και ευδοκιμούν σε κάθε γωνιά του κόσμου, αναδεικνύοντας τις διαφορετικές νότες που συνθέτουν τη σύγχρονη ανθρώπινη εμπειρία και, κατ’ επέκταση, το σύγχρονο θέατρο.
Με αφετηρία τη γενέτειρα του θεάτρου, το 54ο Διεθνές Φεστιβάλ Θεάτρου της Μπιενάλε της Βενετίας παρουσίασε –στο εμβληματικό ανοιχτό θέατρο Teatro Verde, χωρητικότητας 1.500 θεατών, το οποίο παρέμεινε κλειστό για περισσότερες από δύο δεκαετίες και επαναλειτούργησε το 2022– την ελληνική παράσταση Ιαχές, σε σκηνοθεσία του Χρήστου Στέργιογλου και μουσική σύνθεση του Αλέξανδρου Δράκου Κτιστάκη, παραγωγή του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2025. Οι Ιαχές αρθρώνουν την απλή και καθολική γλώσσα του πόνου, με όχημα την ποίηση, το Αρχαίο Δράμα και τη μουσική. Τα κείμενα συνέλεξαν και επεξεργάστηκαν δραματουργικά οι Ταξιάρχης Δεληγιάννης και Βασίλης Τσιουβάρας, δημιουργώντας ένα πολυφωνικό έργο όπου ο λόγος, η μουσική και η σκηνική πράξη λειτουργούν οργανικά ως ένα ενιαίο σώμα. Η παρουσίαση μιας παράστασης που εκφέρεται στην πλειονότητά της στην ελληνική γλώσσα στο πρόγραμμα της Μπιενάλε συνιστά μια σημαντική διεθνή διάκριση για τους δημιουργούς της και για το σύγχρονο ελληνόφωνο θέατρο.
Από τους ήχους της γλώσσας στην απουσία των λέξεων, η Μπιενάλε της Βενετίας βράβευσε με Αργυρό Λέοντα την πολυσήμαντη σιωπή που κυριαρχεί στο έργο του εικοσιεπτάχρονου αλβανικής καταγωγής δημιουργού Mario Banushi. Στο πλαίσιο του 54ου Διεθνούς Φεστιβάλ Θεάτρου παρουσιάστηκε στο σύνολό της η τριλογία Romance Familiare, αποτελούμενη από τις παραστάσεις Ragada, Goodbye Lindita και Taverna Miresia – Mario, Bella, Anastasia, με την τελευταία να είναι παραγωγή του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2023. Ξεχωριστή στιγμή αποτέλεσε η αναβίωση της Ragada, ενός έργου που είχαν παρακολουθήσει ελάχιστοι θεατές κατά την πρώτη του παρουσίαση στα Kappatos Rooms, όταν ο Banushi ήταν μόλις 22 ετών. Η παράσταση παρουσιάστηκε σε ένα ιστορικό βενετσιάνικο σπίτι πάνω σε κανάλι, φωτίζοντας τις αφετηρίες της ιδιαίτερης καλλιτεχνικής του γλώσσας.
Η τριλογία του Banushi αντλεί υλικό από μνήμες, οικογενειακές ιστορίες, τελετουργίες και βιώματα της παιδικής ηλικίας του δημιουργού στην Αλβανία. Οι τρεις παραστάσεις συνθέτουν ένα ενιαίο ψηφιδωτό εμπειριών, στο οποίο μπορεί κανείς να διακρίνει πώς η συλλογική μνήμη πλάθεται από τις μεμονωμένες ψηφίδες κάθε προσωπικού βιώματος.
Συγκεκριμένα, η Taverna Miresia – Mario, Bella, Anastasia παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο πλαίσιο της πλατφόρμας εξωστρέφειας του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, grape – Greek Agora of Performance, και αποτελεί μία από τις πλέον αναγνωρισμένες παραγωγές του, καθώς έχει ήδη πραγματοποιήσει μια σημαντική διεθνή πορεία με παρουσιάσεις σε διακεκριμένα θέατρα και φεστιβάλ σε πόλεις όπως το Μόντρεαλ, η Ζυρίχη, η Γενεύη, το Τορίνο, η Ταϊπέι, το Αμβούργο, η Αμβέρσα, το Λονδίνο και το Εδιμβούργο.
Το grape αποτέλεσε την περίοδο 2023–2025 μια κομβική στρατηγική δράση του Φεστιβάλ για την ενίσχυση της εξωστρέφειας και την προβολή των ελληνικών παραστατικών τεχνών στο εξωτερικό· η στρατηγική αυτή κατεύθυνση συνεχίζεται δυναμικά φέτος μέσω του SYSTEMA – For the Greek Performing Arts, μιας συνέργειας καθοριστικής σημασίας ανάμεσα στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, το Εθνικό Θέατρο και το Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας.
Tελετή απονομής Χρυσού και Αργυρού Λέοντα
Στο πλαίσιο της La Biennale di Venezia Teatro πραγματοποιήθηκε η ετήσια τελετή απονομής του Χρυσού και του Αργυρού Λέοντα, κατά την οποία η Emma Dante, η πλέον καταξιωμένη Ιταλίδα σκηνοθέτις θεάτρου και όπερας, τιμήθηκε με τον Χρυσό Λέοντα για το σύνολο της προσφοράς της στις παραστατικές τέχνες, ενώ ο Mario Banushi, ήδη διακεκριμένος στην ευρωπαϊκή και διεθνή σκηνή, απέσπασε τον Αργυρό Λέοντα, καθιστώντας τον τον νεότερο καλλιτέχνη που λαμβάνει τη συγκεκριμένη διάκριση.
Κατά την τελετή απονομής του Αργυρού Λέοντα, παρουσία της οικογένειάς του, των συνεργατών του και εκπροσώπων σημαντικών διεθνών και ελληνικών πολιτιστικών οργανισμών, ο Banushi χαρακτήρισε τη διάκριση ως ένα νέο ξεκίνημα, μια ώθηση, υπογραμμίζοντας τη σημασία της για φωνές και κοινότητες που συχνά παραμένουν στο περιθώριο.
Κοινός θεματικός άξονας των δύο παραγωγών του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου που τιμήθηκαν στην Biennale di Venezia Teatro είναι η μετακίνηση των πληθυσμών και οι φθορές που τη συνοδεύουν. Σε έναν κόσμο που θριαμβολογεί γύρω από την αέναη κινητικότητα και μετακίνηση, οι παραστάσεις φέρνουν στο φως τη σκοτεινή πλευρά του ταξιδιού: τον ξεριζωμό, τον θρήνο και την αβεβαιότητα.
